Pod koniec maja 2017 roku Ministerstwo Obrony Narodowej opublikowało dokument pod nazwą Koncepcja Obronna Rzeczypospolitej Polskiej. Bez wątpienia sam fakt powstania takiego dokumentu należy uznać za przedsięwzięcie ważne i potrzebne, ponieważ brak jakichkolwiek poważnych strategii zarówno tych dotyczących bezpieczeństwa jak i dotyczących polityki zagranicznej było można powiedzieć znakiem rozpoznawczym kolejnym polskich rządów.

Już w słowie wstępnym minister Macierewicz sprowadził nas na ziemię w tym pozytywnym odbiorze, pisząc: “wydarzenia ostatnich lat, takie jak agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, destabilizacja Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej czy kolejne zamachy terrorystyczne, pokazują rosnące zagrożenie dla Polski”.

Doskonale oddaje on nakładkę ideologiczną całości tego dokumentu. Na Krym napada wg ministra Rosja, ale destabilizacja Bliskiego Wschodu i Afryki nie posiada już spersonalizowanego ojca. Koncepcja w kilku miejscach krytykuje wprost poprzednie ekipy rządowe za zaniechania na odcinku obronności państwa i zlekceważenie zagrożenia na odcinku rosyjskim. Co istotne i bez wątpienia słuszne, dokument zakłada oparcie się przede wszystkim na własnym potencjale zbrojeniowym, co jest dewizą ponadczasową zwłaszcza dla kraju usytuowanego geopolitycznie tak jak Polska.

W dokumencie, choć mgliście, jest też mowa o potrzebie regionalnej współpracy w zakresie nowoczesnych technologii wojskowych. W rzeczywistości współpraca z krajami takimi jak Czechy w zakresie wspólnych badań i wdrażania nowych typów uzbrojenia powinna stać się priorytetem, ponieważ badania i wdrażanie nowych typów uzbrojenia z myślą o pojedynczej armii nawet tej wielkości, co armia polska, staje się z punktu widzenia ekonomii niezwykle kosztowne. Trzeba więc realizować badania w oparciu o środki finansowe kilu państw, a państwa te powinny stać się następnie odbiorcami opracowanego sprzętu dzięki takiemu podejściu jest zdecydowanie taniej. Takie podejście jest możliwe co pokazała kilka lat temu wspólna inicjatywa Polski, Czech i Słowacji w zakresie produkcji amunicji artyleryjskiej.

W Koncepcji Obronnej MON, jest jednak o tym zbyt mało.

Gdzie naprawdę produkuje się “polskie helikoptery”?

Skąd właściwie będą pochodzić śmigłowce AW-101, ze Świdnika czy z… Włoch?

Read more

Strategiczny Przegląd Obronny

Dokument zakłada oparcie się na powstałym w ubiegłym roku Strategicznym Przeglądzie Obronnym (SPO), którego wartość ma się opierać na „kulturze krytycznego myślenia w resorcie”. „Strategiczna analiza położenia Polski dała jasny wniosek – stwierdza szef MON – skala zagrożeń wynikających z agresywnej polityki Rosji nie była dotychczas właściwie oszacowana”. Konkretnych przykładów takiej polityki na odcinku polskim w dokumencie jednak brak.

Nad treścią SPO pracowało równolegle pięć zespołów badawczych, zasilonych przez przedstawicieli MON, MSZ, MSWiA, BBN i rządowych ośrodków badawczych korzystających z różnych metod badawczych, wszystko po to, żeby odpowiedzieć sobie na pytanie: jakie są aktualne oraz przyszłe potrzeby w zakresie obronności? Co możemy zrobić aby je wypełnić? Ostatecznie jak stwierdził Tomasz Szadkowski ówczesny Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej: „przyjęty model jest rozwiązaniem optymalnym. Pozwoli on na umacnianie naszej roli w NATO i pełnienie roli zwornika działań Sojuszu Północnoatlantyckiego na wschodniej flance”.

Jak sami pewnie Państwo widzicie – bardzo to mgliste, a z racji tego iż Polska ma w planach posiadać docelowo 200-tysięczną armię, na którą zamierza wydawać 2,5% PKB oraz planowanej stałej obecności wojsk amerykańskich w Polsce bycie zwornikiem wschodniej flanki w takim układzie nie jest czymś odkrywczym.

Kontekst globalny

Bardzo ciekawym rozdziałem dokumentu jest ten poświęcony sytuacji geopolitycznej w świecie noszący tytuł “Kontekst Globalny“. Słusznie zauważa się w nim, iż procesy globalizacyjne wywołują w świecie coraz większe tarcia zarówno na polu gospodarczym, społecznym jak i kulturowym. Podkreśla się fakt, iż coraz większa liczba państw jest zainteresowana obaleniem dominacji Stanów Zjednoczonych oraz słabnącej roli Zachodu jako takiego, który ustępuje pola wschodzącym potęgom z Azji. Podkreśla się zagrożenie płynące ze strony rosnącej fali emigracji oraz niekontrolowanych nowych metod komunikacji.

Główne zagrożenia i wyzwania

MON pod rządami ministra Macierewicza nie byłby sobą gdyby nie skupił swojej uwagi na odcinku rosyjskim. I tak pod tytuł kolejnego podrozdziału brzmi: „Agresywna polityka Federacji Rosyjskiej”. Czytamy w nim, iż ostatecznym celem Rosji pozostaje zaprowadzenie nowego ładu międzynarodowego opartego na tzw. “koncercie mocarstw“. Kuriozum tego stwierdzenia opiera się na koncepcji, według której dopóki USA czyni sobie ziemię poddaną, dopóty wszystko jest w porządku. Próby zrównoważenia amerykańskiej dominacji przez Rosję, Chiny czy Indie są przejawem ich agresywnej polityki. Przecież taka postawa jest jedynie przejawem zdrowego instynktu samozachowawczego poszczególnych państw, które nie mają ochoty na sprawowanie roli zamorskiego stanu USA albo półkolonii.

Co według MON robi Moskwa? ”Rosja realizuje szeroko zakrojony plan modernizacji technicznej sił zbrojnych, prowadzi intensywny program ćwiczeń i militaryzuje społeczeństwo”. Absurdalność powyższego cytatu uzmysłowić możemy sobie najprościej zastępując słowo Rosja słowem Polska, wszak według planów resortu obrony narodowej zamierzamy robić dokładnie to samo co Rosja.

I słusznie. Rosja podobnie jak Polska, w latach dziewięćdziesiątych w prowadziła modernizację armii na poziomie nie gwarantującym jej zachowania minimum bezpieczeństwa. Warto pamiętać, że mówimy o kraju, który jest ponad 60 razy większy od Polski i graniczy z najludniejszym krajem świata. Ponadto Rosja nie przekroczyła dotychczas zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami, żadnego z dopuszczalnych progów posiadanego uzbrojenia.

Spadek morale w wojsku, bunt w Akademii Wojsk Lądowych

Zaufanie do przełożonego wśród podchorążych Akademii w ciągu studiów spada o 41 proc., szacunek do symboli narodowych o 35 proc., a lojalność wobec przełożonego o 25 proc.

Read more

Pomimo tego, iż dokument ma odpowiadać na zagrożenia w okresie najbliższych co najmniej 15 lat poza Rosją i Białorusią nie zakłada on innych kierunków zagrożeń, a przecież racjonalne dalekosiężne myślenie o bezpieczeństwie powinno zawierać analizę zmienną i dynamiczną sytuację geopolityczną w Europie i świecie. Dlaczego więc dokument nie uwzględnia np. sytuacji w której nagle w Niemczech dochodzą do władzy siły polityczne, które zaczynają prowadzić agresywną politykę względem Polski samoistnie albo np. w połączeniu z Rosją czy Ukrainą?

Na Ukrainie istnieją ośrodki, które uważają, że Ukraina powinna zacieśniać relacje przede wszystkim z Niemcami czy Białorusią, dlaczego więc nasze plany obronne nie zakładają takiego scenariusza, w którym zagraża nam nie tylko pojedyncza Rosja, ale na przykład dwa państwa równocześnie i niekoniecznie w konfiguracji Rosja-Białoruś? Podobnie błędną politykę prowadziła Polska w latach 30-tych XX wieku, kiedy to główny ciężar działań wywiadowczych prowadzony był na odcinku radzieckim, przy zaniedbaniach na odcinku niemieckim, który to odcinek wzmocniony został wywiadowczo dopiero na dwa lata przed wybuchem wojny.

Podwójna wizja Białorusi

W dokumencie uderza również postawa MON względem Białorusi, o której pisze się tak: „Białoruś popada w coraz większą zależność od Rosji.(…) Siły zbrojne i służby specjalne obu państw od wielu lat zacieśniają więzi, prowadzą wspólnie ciśnienia i współpracują na każdym szczeblu. Jest bardzo prawdopodobne, że ten trend utrzyma się i wzmocni w ciągu najbliższej dekady”. Takie podejście do kwestii białoruskiej w polityce MON stoi w sprzeczności z podejściem MSZ-u, który pod kierownictwem ministra Waszczykowskiego niemal od początku swoich rządów podejmował działania na rzecz poprawy relacji Polski z Białorusią. Zresztą różnice w postrzeganiu Białorusi pomiędzy MON i MSZ nie dotyczyły za Waszczykowskiego tylko Białorusi, analogicznie rzecz się miała z Ukrainą. Z tą jednak różnicą, że MON za wszelką cenę starał się wspierać i wspiera Ukrainę, a MSZ Waszczykowskiego wykazywał dużo większą powściągliwość.

Niestabilność na południowej flance NATO

Poza Rosją wymienia się zagrożenia płynące z Afryki i Bliskiego Wschodu, gdzie według MON jakieś bliżej nieokreślone siły (sic!) będą prowadziły starcia wywołane sprzecznymi interesami struktur państwowych jak i ośrodków ponadnarodowych. Szkoda że MON nie ma odwagi ich wprost zdefiniować. Podobnie zresztą jest w wypadku zagrożenia terrorystycznego, które będzie coraz większe. Nie pisze się jednak o jego przyczynach, a przecież ich zdefiniowanie jest warunkiem koniecznym dla neutralizacji tego problemu. Za to zakłada się udzielania wsparcia sojusznikom podczas ich interwencji w ww. obszarach świata. Tak jakby mało nam było negatywnych doświadczeń w wojnie w Iraku i Afganistanie.

Państwo partyjne, państwo bezbronne

Defilada w Katowicach w przededniu kampanii wyborczej staje się symbolem prymatu państwa partyjnego nad celami, przekraczającymi ramy jednej kadencji.

Read more

Przyszła przestrzeń walki

Dokument poprawnie definiuje kierunki postępu technologicznego w rozwoju uzbrojenia oraz to, jak może wyglądać przyszłe pole walki, w którym będzie rosła rola i znaczenie walki informacyjnej, działań psychologicznych i tzw. wojny hybrydowej. Masowe wykorzystanie bezzałogowych dronów, zmasowane ataki na zasoby informatyczne państwa czy zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego to z pewnością będą, co słusznie zauważają autorzy MON-owskiej koncepcji, główne kierunki przyszłych kierunków prowadzonych konfliktów. Odpowiedzą na przyszłą przestrzeń walki ma być „Model Sił Zbrojnych RP 2032”, w modelu tym podkreśla się potrzebę współpracy z państwami Grupy Wyszehradzkiej i Rumunią.

Przykład rumuński wydaje się być idealny do zobrazowania absurdalności polskiej koncepcji planowanej pogłębiającej się konfrontacji z Rosją. Rumunia faktycznie podobnie jak Polska pogłębia pole konfrontacji z Rosją, tyle tylko, że w tle tego budowanego napięcia jest kwestia Mołdawii czyli pozostania tego kraju w rosyjskiej strefie wpływów albo przyłączenia go do Rumunii. Rumunia konfrontuje się z Rosją z powodu potencjalnych wymiernych korzyści – wzrostu swojego obszaru, wzrostu liczby ludności, a co za tym idzie ogólnego wzmocnienia na arenie międzynarodowej.

W jakim celu Polska miałaby się dalej konfrontować z Rosją wie tylko chyba kierownictwo MON. Dla tej przyszłej przestrzeni ministerstwo kreśli ambitne plany dozbrojenia w oparciu o nowy system kierowania i dowodzenia siłami zbrojnymi RP. Czas pokaże, co z tych koncepcji zostanie wdrożone oraz czy reforma dowodzenia polegać będzie jedynie na szybkim pozbyciu się resztek oficerów, którzy rozpoczęli swoją służbę w ostatnich latach PRL-u.

Dokument zawiera również powszechnie już chyba znane koncepcje wzmocnienia roli i znaczenia organizacji proobronnych w systemie bezpieczeństwa państwa co jest bez wątpienia koncepcją słuszną, podobnie jak powstanie jako takich struktur Wojsk Obrony Terytorialnej. Jednak ich rola w systemie bezpieczeństwa, to już jednak materiał na odrębną analizę.

Marek Kamiński

Jak uważasz?

Czy jedynym zagrożeniem bezpieczeństwa Polski jest Rosja?
  • dodaj swoją odpowiedź

Czytaj o świecie:

Jak oceniasz?

kliknij na gwiazdkę, aby ocenić

średnia ocen 5 / 5. ilość głosów 3

jeśli uznałeś, że to dobre...

... polub nas w mediach społecznościowych

Nie spodobało się? Przykro nam...

Pomóż nam publikować lepsze teksty

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here